กิจกรรมพัฒนาคุณภาพ กลุ่มงานเวชกรรมฟื้นฟู

หน่วยงาน งานกายภาพบำบัด กลุ่มงานเวชกรรมฟื้นฟู

ชื่อกลุ่ม กายภาพบำบัดร่วมใจ

ที่ปรึกษา พญ . จิรวรรณ ชูทิพย์

ชื่อกิจกรรม โรคเส้นเลือดหัวใจตีบ (Coronary Artery Disease) ภัยเงียบระหว่างการทำกายภาพบำบัด

หลักการและเหตุผล

เนื่องจากพบว่าได้มีผู้ป่วยจำนวนหนึ่งที่มีอาการเจ็บแน่นหน้าอก หรือเป็นลมหมดสติขณะทำกายภาพบำบัด ซึ่งบางรายสามารถช่วยให้มีชีวิตอยู่ต่อได้ แต่บางรายไม่สามารถช่วยได้ทันทำให้ต้องเสียชีวิตไป ซึ่งส่วนใหญ่สาเหตุการตายคาดว่ามาจากโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ จะเห็นว่าปัญหาดังกล่าวสามารถป้องกันได้จากการประเมินและคัดกรองผู้ป่วยอย่างละเอียดก่อนทำกายภาพบำบัดและมีการเฝ้าระวังอันตรายอย่างใกล้ชิดระหว่างการทำกายภาพบำบัด

ดังนั้นทางงานกายภาพบำบัด กลุ่มงานเวชกรรมฟื้นฟู ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของปัญหานี้ ซึ่งถึงแม้จะเป็นความเสี่ยงที่มีอุบัติการณ์ต่ำ แต่เป็นความเสี่ยงที่มีความรุนแรงสูงมาก คืออันตรายถึงชีวิต จึงได้นำปัญหาดังกล่าวมาศึกษาและค้นหาแนวทางการแก้ไข พบว่าปัญหาที่เกิดขึ้นมีสาเหตุมาจาก

1. เจ้าหน้าที่ ( นักกายภาพบำบัด , เจ้าพนักงานเวชกรรมฟื้นฟู , พยาบาล )

•  ขาดความรู้ความสามารถในการประเมินผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ

•  ความละเอียดรอบคอบในการให้โปรแกรมกายภาพบำบัดของแต่ละคนไม่เท่ากัน

•  ผู้ป่วยมีความผิดปกติทางด้านหัวใจ แต่พยาบาลไม่มีการสื่อสารให้เจ้าหน้าที่กายภาพบำบัดทราบก่อนการทำกายภาพบำบัด

•  ขาดความชำนาญในการช่วยเหลือผู้ป่วยเบื้องต้น

2. ผู้ป่วย

•  ไม่ได้แจ้งอาการผิดปกติให้เจ้าหน้าที่ทราบ ซึ่งอาจจะเกิดจากความไม่รู้ หรือเกรงใจ

•  สื่อสารกับเจ้าหน้าที่ไม่ได้ เช่น ผู้ป่วยในท่อช่วยหายใจอยู่ หรือ เป็นโรคทางสมองที่ไม่สามารถพูดได้

  ระยะเวลาดำเนินการ ตุลาคม – ธันวาคม 2547

วัตถุประสงค์

1. เพื่อลดอุบัติการณ์การเกิด Heart Attack ขณะทำกายภาพบำบัด

2. เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติในการให้โปรแกรมกายภาพบำบัดในผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ

เป้าหมาย

อุบัติการณ์การเกิด Heart Attack ขณะทำกายภาพบำบัด = 0

วิธีการดำเนินการ

•  วิเคราะห์หาสาเหตุของการเกิดปัญหา

•  กำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมาย

•  จัดทำแนวทางปฏิบัติ

•  จัดทำเอกสารปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ โดยแจกตาม หอผู้ป่วยอายุรกรรมทุกตึก และเอกสารที่บอกถึงผิดปกติเกี่ยวกับผู้ป่วยที่ต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ให้ทราบขณะทำกายภาพบำบัด

•  จัดทำเอกสารแนวทางขั้นตอนการปฏิบัติการฝึกกายภาพบำบัดผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ

•  ประสานงานกับฝ่ายการพยาบาลเพื่อขอความร่วมมือช่วยลงข้อมูลในใบรายการแสดงปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ

•  ประชุมเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องในกลุ่มงานเวชกรรมฟื้นฟูเพื่อรับทราบขั้นตอนการปฏิบัติให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน

•  ประเมินผลการดำเนินการ

•  ถ้าสามารถลดอุบัติการณ์การเกิด Heart Attack ขณะทำกายภาพบำบัดได้

ก็ จัดทำเป็น Work Procedure (WP) เพื่อปฏิบัติต่อไป

•  ถ้าไม่สามารถลดอุบัติการณ์การเกิด Heart Attack ขณะทำกายภาพบำบัดได้

ก็ หาสาเหตุและแนวทางปรับปรุงแก้ไขต่อไป

ขั้นตอนการปฏิบัติการฝึกกายภาพบำบัดผู้ป่วยที่มีความเสี่ยง

ต่อการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ

•  กล่าวทักทาย

•  สอบถามอาการผิดปกติต่าง ๆ ของผู้ป่วยในรอบ 12 - 24 ชั่วโมงที่ผ่านมา เช่น

เจ็บหน้าอก ใจสั่นหวิว ๆ มึนงง เวียนศรีษะ

•  ถ้าข้อ 2 ผ่าน ผู้ฝึกทำการวัด ความดันโลหิตและจับชีพจรของผู้ป่วย

•  ถ้าชีพจรเต้นไม่สม่ำเสมอ ให้รายงานแพทย์ทราบก่อนทำกายภาพบำบัด

•  ถ้าความดันโลหิตสูงมากกว่าหรือเท่ากับ 180/110 mmHg ให้ผู้ป่วยนอนพัก 10-15 นาทีแล้ววัดซ้ำ ถ้ายังมากกว่าหรือเท่ากับ 180/110 mmHg ให้หยุดการฝึกในวันนั้น พร้อมอธิบายถึงผลเสียที่อาจจะเกิดขึ้นกับผู้ป่วยถ้าออกกำลังขณะที่มีความดันโลหิตสูงมาก ๆ

•  บอกโปรแกรมการฝึกคร่าว ๆ ให้กับผู้ป่วย

•  แจกเอกสารที่บอกถึงอาการผิดปกติต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นขณะทำกายภาพบำบัดและย้ำให้ผู้ป่วยและญาติ รายงานเจ้าหน้าที่ทันทีที่มีอาการ

•  เริ่มฝึกออกกำลังกาย โดยขณะออกกำลังควรสอบถามอาการผิดปกติเป็นระยะ ๆ และสังเกตสีหน้าและการหายใจของผู้ป่วย ระวัง อย่าให้เหนื่อยมาก

•  วัดความดันโลหิต และจับชีพจรหลังสิ้นสุดการฝึกทุกครั้ง

เอกสารหมายเลข 2

เพื่อเป็นการป้องกัน การเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบขณะทำกายภาพบำบัดหรือขณะออกกำลังกาย ถ้าท่าน มีอาการดังรายการข้างล่าง กรุณาแจ้งให้

นักกายภาพบำบัดหรือพยาบาลทราบทันที

•  มึนงง , เวียนศรีษะ , เซ , รู้สึกหวิว ๆ , หายใจลำบาก

•  คลื่นไส้ , ปวดศรีษะ

•  เจ็บหน้าอก , ใจสั่น

•  เหนื่อยปานกลางค่อนข้างมาก

เอกสารหมายเลข 3

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ

Risk Factors for Coronary Artery Disease

กรุณา วงกลม รอบข้อที่มีปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ

ปัจจัยเสี่ยงที่ปรับเปลี่ยนไม่ได้

ปัจจัยเสี่ยงที่ปรับเปลี่ยนได้

1. เพศชาย

2. มีประวัติบุคคลในครอบครัว ( พ่อ

แม่ หรือพี่น้อง ) เป็นโรคเส้นเลือด

หัวใจก่อนอายุ 55 ปี

3. มีประวัติเป็นโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ

4. มีประวัติโรคเส้นเลือดส่วนปลาย

ตีบตัน (Occlusive peripheral

vascular disease)

5. มีประวัติเป็นโรคหลอดเลือดสมอง

( Cerebrovascular disease )

1. ความดันโลหิตสูง

2. ไขมันในเลือดสูง

Total Cholesterol > 200 mg/dl

Triglyceride > 250 mg/dl

3. HDL < 35 mg/dl

4. เบาหวาน

5. อ้วน ( BMI > 25 )

6. สูบบุหรี่

7. Sedentary life style ( มีกิจกรรม

ทางกายน้อย หรือไม่ค่อยได้

ออกกำลังกาย )

8. High lipoprotein A

9. Hyperinsulinemia

*** เพื่อเป็นการป้องกันการเกิด Heart Attack ขณะทำกายภาพบำบัดหรือขณะให้

กิจกรรมทางการพยาบาลที่เป็นการฟื้นฟูหรือส่งเสริมสุขภาพทางกาย ? ผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจ ตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป กรุณาติด หัวใจแดง ที่หน้า Chart ผู้ป่วย + ให้เอกสารที่บอกถึงอาการต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นขณะให้ผู้ป่วยมีกิจกรรมทางกายและให้ผู้ป่วยรายงานในนักกายภาพบำบัดหรือพยาบาลทราบทันทีที่เริ่มมีอาการ

ขอขอบคุณในการให้ความร่วมมือ

งานกายภาพบำบัด กลุ่มงานเวชกรรมฟื้นฟู