นโยบายการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุแบบองค์รวม

1.  สถานการณ์ปัญหาผู้สูงอายุ

ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

พ.ศ. 2503 2513 2523 2533 2543 2548 2553 2558 2563
ประชากรทั้งหมด (ล้านคน) 26.2 34.4 44.8 54.5 62.1 64.8 67.0 68.6 69.9
อายุ 60 ปี ขึ้นไป (ล้านคน) 1.13 2.68 3.4 4.0 5.6 6.3 7.4 9.1 11.3
อายุ 80 ปี ขึ้นไป (ล้านคน)         0.4 0.5 0.7 0.9 1.0

โรคและปัญหาสุขภาพของผู้สูงอายุไทย

  1. โรคตาและตาบอด
  2. อุบัติเหตุ
  3. โรคความดันโลหิตสูง
  4. โรคหลอดเลือดสมอง
  5. โรคข้อโดยเฉพาะข้อเข่า
  6. ทุพโภชนาการ
  7. โรคเบาหวาน
  8. โรคหลอดเลือดหัวใจและโรคหัวใจอื่นๆ
  9. ความผิดปกติของการได้ยิน
  10. การติดเชื้อ
  11. การสูบบุหรี่
  12. การดื่มสุรา
  13. กลุ่มอาการสมองเสื่อม
  14. โรคของหลังที่ทำให้ปวดหลังเรื้อรัง
  15. นอนไม่หลับ
  16. หกล้ม
  17. อาการซึมเศร้าและโรคซึมเศร้า
  18. โคเลสเตอรอลในเลือดสูง
  19. การกลั้นปัสสาวะไม่ได้
  20. ท้องผูกประจำ

2.  นโยบายส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุของกรมอนามัยในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและแผนพัฒนาสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อส่งเสริมสุขภาพให้ผู้สูงอายุดูแลตนเองได้ทั้งร่าสงกายและจิตใจ และอยู่ในสังคมได้อย่างมีคุณค่า และมีศักดิ์ศรี
  2. เพื่อให้ครอบครัว ชุมชน มีส่วนร่วมในการดูแลการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ
  3. พัฒนาความเข้มแข็งของชมรมผู้สูงอายุ  ส่งเสริมสุขภาพและภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง

กลุ่มเป้าหมาย

เป้าหมาย

  1. ผู้สูงอายุมีสุขภาพที่พึงประสงค์  ไม่น้อยกว่าร้อยละ 30
  2. ผู้สูงอายุที่เป็นสมาชิกชมรม  ไม่น้อยกว่าร้อยละ 50
  3. ผู้สูงอายุที่อยู่ตามลำพัง ควรได้รับการดูแล ไม่น้อยกว่าร้อยละ 40
  4. มีเครือข่ายองค์กรด้านผู้สูงอายุทุกจังหวัด

มาตรฐานผู้สูงอายุมีสุขภาพอนามัยที่พึงประสงค์

        กรมอนามัย ได้ดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพกลุ่มผู้สูงอายุมาตั้งแต่ปี 2539 ซึ่งอยู่ในช่วงที่จะเริ่มแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (2540 - 2544)  จึงได้กำหนดกฎเกณฑ์มาตรฐานผู้สูงอายุมีสุขภาพอนามัยที่พึงประสงค์ไว้ เพื่อเป็นแนวทางการดำเนินงานสำหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและยังคงใช้ต่อเนื่องถึงช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9 (2545 - 2549)  

มาตรฐานผู้สูงอายุมีสุขภาพอนามัยที่พึงประสงค์

  1. มีสุขภาพดีทั้งร่างกายและจิตใจ

  2. มีฟันถาวร ใช้งานได้อย่างน้อย 20 ซี่

  3. มีดัชนีมวลกายอยู่ในเกณฑ์ปกติ

  4. สามารถช่วยเหลือตนเองและผู้อื่นได้ตามอัตภาพ

มาตรฐานผู้สูงอายุมีสุขภาพอนามัยที่พึงประสงค์

1.  มีสุขภาพกายและจิตที่ดีตามที่พึงประสงค์

ตั้งเกณฑ์ (ไม่จำกัดว่าจะขาดข้อหนึ่งข้อใดในสี่ข้อ)   4 ดีมาก ,  3 ดี,  2 พอใช้,  1 ไม่พอใช้

หมายเหตุ  ผ่านเกณฑ์ 3 ข้อ ถือว่าสุขภาพจิตดี

2. มีฟันถาวรที่ใช้งานได้อย่างน้อย 20 ซี่ หมายถึง ฟันที่อยู่ในสภาพดี สามารถใช้งานได้และไม่เป็นโรคจนไม่สามารถเก็บรักษาได้  ได้แก่ ตัวฟันต้องไม่เหลือน้อยจนไม่สามารถบูรณะใช้การได้  ฟันต้องไม่ผุลุกลามทะลุโพรงประสาทฟันจนไม่สามารถรักษาคลองรากฟันได้  ฟันต้องไม่ผุจนเหลือแต่ราก  และฟันต้องไม่โยกจากโรคปริทันต์จนเก็บไว้ไม่ได้

3. ดัชนีมวลกาย  หมายถึง  เป็นมาตรฐานที่ใช้ประเมินภาวะอ้วนผอมในผู้ใหญ่ตั้งแต่อายุ 20 ปี ขึ้นไป  ทุกคนสามารถกระทำได้ด้วยตนเอง  โดยการชั่งน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัม และวัดส่วนสูงเป็นเมตร  และนำมาคำนวณหาดัชนีมวลกาย คือ  น้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัม หารด้วยส่วนสูงเป็นเมตร ยกกำลังสอง

น้ำหนักปกติ        มีค่าอยู่ระหว่าง 18.5 - 24.9 กิโลกรัม / ตารางเมตร (กก./ม2)

ผอมหรือน้ำหนัก

4.  ผู้สูงอายุสามารถช่วยเหลือตนเองและผู้อื่นได้ตามอัตภาพ  หมายถึง ปฏิบัติภารกิจประจำวันได้  สามารถเดินทางไปนอกบ้านด้วยตนเงอตามที่ต้องการ และกลับถึงบ้านได้อย่างถูกต้อง  และสามารถช่วยเหลือผู้อื่นได้ตามอัตภาพ

กลวิธี

  1. ผลักดันนโยบายสาธารณะ

  2. สนับสนุนการส่งเสริมสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ

  3. การเตรียมประชากรเข้าสู่การเป็นผู้สูงอายุที่มีคุณภาพ

  4. ส่งเสริมการดูแลผู้สูงอายุโดยครอบครัวและชุมชน

  5. พัฒนาความเข้มแข็งชมรมผู้สูงอายุและภาคีเครือข่าย

  6. ปลุกจิตสำนึกให้สังคมตระหนักถึงคุณค่าของผู้สูงอายุ

  7. สนับสนุนการสร้างองค์ความรู้และเทคโนโลยี  ส่งเสริมสุขภาพให้สอดคล้องกับภูมิปัญญาท้องถิ่น

  8. ส่งเสริมสนับสนุนการพัฒนาบุคลากรและสถานบริการด้านผู้สูงอายุ

 

***************************************